Du lịch

Khu Bảo tồn loài và sinh cảnh Phú Mỹ: Lập cho... vui

Hội đồng KHCN tỉnh Kiên Giang đã tổ chức cuộc họp thông qua thuyết minh và nghiệm thu đề cương dự án. Với mục tiêu bảo tồn vùng đa dạng sinh học duy nhất còn sót lại của ĐBSCL, DA được nhiều nhà quản lý, nhà khoa học đánh rất thiết thực. Tuy nhiên, bên cạnh niềm vui, nhiều đại biểu tỏ ra lo lắng khi xuất hiện những dấu hiệu cho thấy DA có khả năng... biến mất ngay trước khi vào vạch xuất phát.

Dự án “cơm nguội”! 
Theo đề cương, DA có tổng diện tích 3.270ha, được hình thành trên cơ sở 3 vùng: Vùng “Khai thác bền vững đồng cỏ bàng kết hợp bảo tồn nghề thủ công địa phương xã Phú Mỹ”- 2.800ha (xã Phú Mỹ, huyện Giang Thành); vùng Hàng Bùn- 120ha (phường Đông Hồ, thị xã Hà Tiên); vùng Lung Lớn- 350ha (xã Kiên Bình, huyện Kiên Lương). Đây là vùng sinh thái đa dạng sinh học điển hình của ĐBSCL còn sót lại, là nơi được nhiều loài chim có tên trong trong Sách đỏ Việt Nam và Sách đỏ thế giới đến lưu trú; trong đó đáng chú ý nhất là sếu đầu đỏ. Theo đề cương, vùng Phú Mỹ được xem là trọng tâm, 2 vùng còn lại chỉ là “vệ tinh”.
Tuy nhiên, nhiều đại biểu đã ví von rằng về mặt khoa học, vùng bảo tồn hiện nay chỉ là chỉ là món “cơm nguội” làm đỡ lòng... khi không còn “cơm nóng”. TS Ni xác nhận: “Sau khi thất bại trong việc hình thành khu bảo tồn tại vùng Mo So (huyện Kiên Lương), có lẽ vì thương tình các nhà khoa học tâm quyết với cuộc chiến bảo vệ sinh thái nhưng bất thành, các nhà tài trợ đã tìm cách an ủi bằng việc hỗ trợ vài trăm ngàn đô la để bảo vệ vùng đồng cỏ bàng Phú Mỹ, vốn là điểm ăn phụ của sếu đầu đỏ”.
Theo TS Ni, vào thập niên 80 của thế kỷ XX, khi nghiên cứu thực địa vùng Mo So, nhiều nhà khoa học trong nước và quốc tế nhận thấy vùng đất chỉ rộng khoảng 1.650ha này hội tụ rất nhiều yếu tố để trở thành di sản thế giới: Cỏ bàng, đá vôi, hang động, rồi cỏ biển và có cả bãi ăn, bãi ngủ của sếu đầu đỏ... Tuy nhiên, khi phát hiện ý tưởng bảo tồn, đã xuất hiện làn sóng “xí phần” rồi đào bới, san lấp, tổ chức nuôi tôm ngay trên vùng đa dạng sinh học để sau đó ra giá “bồi thường” lên đến 2 triệu USD.
Sợ mất di sản quý, các nhà khoa học đã đi “gõ cửa” nhiều tổ chức quốc tế xin tài trợ. Ấy nhưng, đến khi tìm được “Mạnh Thường Quân” thì sinh thái nơi đây đã bị phá vỡ, nhiều nơi nước mặn thấm sâu vào lòng đất đến gần 2m...
Không còn đất để bảo vệ đa dạng sinh học, các nhà khoa học đành tiếp nhận vùng đồng cỏ bàng Phú Mỹ vào năm 2004 với tên gọi: “Dự án “Khai thác bền vững đồng cỏ bàng kết hợp bảo tồn nghề thủ công địa phương”. Đến ngày 7.5.2010, BCĐ Dự án Bảo tồn-Phát triển tại các trọng điểm khu dự trữ sinh quyển tỉnh Kiên Giang có tờ trình gởi đến UBND tỉnh xin thành lập Khu bảo tồn thiên nhiên Phú Mỹ. 10 ngày sau, UBND tỉnh Kiên Giang có văn bản chấp thuận cho thành lập, nhưng sau đó vì nhiều lý do DA nằm im trên giấy, mãi đến 14 tháng sau mới khởi động trở lại với tên khoa học là DA “Khu bảo tồn loài và cảnh quan Phú Mỹ”.

Có trượt theo vết xe đổ?
DA được quy hoạch, phát triển bảo tồn theo hướng hài hòa 2 mục tiêu tưởng chừng như hoàn toàn đối nghịch: Bảo tồn loài - sinh cảnh và an sinh xã hội cho người dân trong vùng DA. Vì thế, theo TS Ni, nếu được thông qua, đây là khu bảo tồn có tính chất mới hoàn toàn so với các khu bảo tồn đã có trên phạm vi toàn quốc. Bởi bên cạnh chức năng nghiên cứu, bảo tồn loài và sinh cảnh, còn có chương trình an sinh xã hội cho người dân sống xung quanh. Tuy nhiên, nhiều đại biểu tỏ ra quan ngại cho sự thành công: Chỉ mới khởi động thành lập, nhưng DA đã bộc lộ nhiều nguy cơ bị xáo trộn đa dạng sinh học, thậm chí là bị... biến mất.
ThS Lương Thanh Hải - GĐ Sở KHCN Kiên Giang - cho biết, thời gian gần đây 2 doanh nghiệp (DN) trước đây được UBND tỉnh Kiên Giang giao 100ha đất trồng tràm tại khu vực 2.800ha đang rục rịch tìm cách thay đổi hiện trạng. Sau khi xin phép chuyển sang trồng lúa không được chấp thuận đã đòi bồi thường công đầu tư. Với tình hình giá lúa đang như hiện nay, sẽ rất khó để đảm bảo DN giữ nguyên được hiện trạng vào thời gian tới.
Còn theo Phó Chủ tịch UBND huyện Giang Thành Nguyễn Thanh Hà, do phần lớn dân sống xung quanh khu đồng cỏ bàng còn nghèo nên nạn chăn thả, đánh bắt cá và cả việc mua bán đất bất hợp pháp diễn ra khá phổ biến. Việc ngăn chặn, xử lý... lại rất nan giải đối với chính quyền cơ sở bởi một số hộ đã được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất.
Theo ông Hà, đáng lo hơn là những tác động xuất phát từ cơ quan công quyền: Hiện có khoảng 100 hộ dân được cấp phát đất trước đây đang sống định cư dọc trục kênh HT6 chảy ngang qua vùng lõi. Đặc biệt, mới đây UBND tỉnh tiếp tục phê duyệt dự án khai thác than bùn quy mô 150ha thì có đến 50ha nằm trong phạm vi vùng lõi.
Theo phản ánh của nhiều người có chức năng, thời gian gần đây lại rộ lên nạn bán tháo đất tại khu vực quy hoạch này. Được biết, trước đó UBND tỉnh cũng đã ký quyết định giao vùng Hàng Bùn cho DN nuôi tôm công nghiệp và ký quyết định giao một phần vùng Lung Lớn cho DN khai thác than bùn. Cùng lúc cả 3 vùng quy hoạch bị “vướng đủ thứ” trước khi chính thức hình thành, liệu DA có trượt theo vết xe đổ của vùng Mo So trước đây?

 

theo báo lao động   |    web counter lượt xem

Tìm kiếm